Ημερίδα με θέμα: «Επιπτώσεις των νεονικοτινοειδών σκευασμάτων και της μεταλλευτικής

δραστηριότητας στη Μελισσοκομία»
Αμφιθέατρο Τομέα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων
Αγρόκτημα ΑΠΘ, Θέρμη Θεσσαλονίκης
Σάββατο 10.11.2012
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ
Χαράλαμπος Ν. Λαζαρίδης,
Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων και Διευθυντής του Τομέα Επιστήμης και Τεχνολογίας
Τροφίμων της Γεωπονικής Σχολής Α.Π.Θ.
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, εκπρόσωποι φορέων, κυρίες και κύριοι,
Εκ μέρους του Τομέα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων της Γεωπονικής Σχολής
Α.Π.Θ. και των διοργανωτών, με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω σε μια άκρως
ενδιαφέρουσα και πολλαπλά χρήσιμη εκδήλωση, που αφορά τις επιπτώσεις ιδιαίτερα
ρυπογόνων παρεμβάσεων σε έναν ευαίσθητο παραγωγικό κλάδο, αυτόν της Μελισσοκομίας.
Αν κάποιος θέλει να αντιληφθεί την απέραντη σοφία της φυσικής δημιουργίας, δεν
έχει παρά να παρακολουθήσει από κοντά τη λειτουργία μιας κυψέλης μελισσών. Ένα μικρό
θαύμα από το οποίο πολλά θα μπορούσε να διδαχθεί ο άνθρωπος. Ένα μεγαλείο που σε
καλεί να αναγνωρίσεις στον πάνσοφο δημιουργό, το «πάντα εν σοφία εποίησας».
Κι όμως, αυτός ο ευλογημένος παραγωγικός κλάδος, αντιμετωπίζει τα τελευταία
χρόνια σοβαρότατες απειλές. Μια τέτοια απειλή είναι τα φονικά δηλητήρια φυτοπροστατευτικών ουσιών, όπως είναι τα νεονικοτινοειδή σκευάσματα. Μια ακόμη
μεγαλύτερη απειλή είναι οι βλαπτικές επιδράσεις που έχουν στο περιβάλλον της μέλισσας
δραστικές, μη-αναστρέψιμες παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας, όπως συμβαίνει με την
επιφανειακή εξόρυξη και τον εμπλουτισμό για παραλαβή χρυσού.
Για την πρώτη απειλή θα μας μιλήσει αμέσως μετά η εκλεκτή συνάδελφος κ.
Γούναρη. Η δεύτερη και μεγαλύτερη απειλή θα μας απασχολήσει περισσότερο, γιατί η
ολοκληρωμένη αξιολόγηση των κινδύνων για το φυσικό περιβάλλον, τη μέλισσα και τον
άνθρωπο είναι απαραίτητη προϋπόθεση στοχευμένης δράσης για την προστασία τους.
Επιτρέψτε μου να κάνω μια σύντομη αποτύπωση του πολιτικού, κοινωνικού και
οικονομικού τοπίου μέσα στο οποίο εξελίχθηκε η υπόθεση της εξόρυξης χρυσού. Και θα
αρχίσω από το κοινωνικοπολιτικό σκηνικό.

1

Η Ελληνική κοινωνία σε βαθιά κρίση
Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας ζει μια πρωτοφανή για την ιστορία της κρίση. Μια
κρίση λειτουργίας θεσμών και αξιών, που έχει βαθιά τις ρίζες της στην πνευματική
απαξίωση των ηγετών της και το σταδιακό εκμαυλισμό πολιτών, ιδιωτών και κρατικών
λειτουργών, σε ένα πελατειακό σύστημα διακυβέρνησης.
Η Ελληνική κρίση είναι κατ’ εξοχήν κρίση αξιών, είναι καθαρά πνευματική κρίση,
αφού αυτοί που ορκίστηκαν να υπηρετήσουν τον Ελληνικό λαό, τον πρόδωσαν, τον
εξαπάτησαν, τον οδήγησαν στην οικονομική εξαθλίωση, στην καταρράκωση της αξιοπρέπειάς
του, τα αδιέξοδα και την απελπισία.
Μέσα σ’ αυτό το βαθιά διεφθαρμένο πολιτικό περιβάλλον διαπράχθηκε ένα τεράστιο,
ένα ασύλληπτου μεγέθους, πολιτικό και οικονομικό σκάνδαλο, που ταλανίζει την ιδιαίτερη
πατρίδα μας, τη Χαλκιδική, και απειλεί με βιβλική καταστροφή ολόκληρη τη Β. Ελλάδα.
Για να αντιληφθούμε το μέγεθος και τις διαστάσεις του προβλήματος που θα μας
απασχολήσει σήμερα, θα κάνουμε μια πολύ σύντομη ιστορική αναδρομή στα γεγονότα.
Πολιτικές και οικονομικές διαστάσεις ενός σκανδάλου
Δεκέμβριος 2003: Σκανδαλώδης παραχώρηση τεράστιας κρατικής περιουσίας σε
ιδιωτικά συμφέροντα σε τιμή που βρίσκεται 200 φορές κάτω από την εκτιμώμενη αξία της.
Η σύμβαση αφορά την εξόρυξη μεταλλευμάτων σε μια παρθένα, πανέμορφη ορεινή περιοχή
της Β.Α. Χαλκιδικής με έκταση 317.000 στρεμ., όπου περιλαμβάνονται προστατευόμενα
αρχέγονα δάση. Με νόμο η περιοχή χαρακτηρίζεται ως «μεταλλευτική» και απαγορεύεται η
ανάπτυξη κάθε άλλης δραστηριότητας, αν παρεμποδίζεται η μεταλλεία!
Η παραχώρηση έγινε αυθαίρετα και επιλεκτικά, χωρίς ανοικτό πλειοδοτικό
διαγωνισμό που θα διασφάλιζε τα συμφέροντα της χώρας μας, χωρίς δικαιώματα
συμμετοχής του κράτους στα κέρδη της εξόρυξης, χωρίς υποχρεώσεις ή δεσμεύσεις της
εταιρείας να αποκαταστήσει τις όποιες αρνητικές επιπτώσεις προκύψουν στο περιβάλλον.
Ενώ η αγοράστρια εταιρεία (ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ Α.Ε.) εξαγόρασε την κρατική
περιουσία με μόλις 11 εκ. Ευρώ - 1400 φορές κάτω από την εκτιμώμενη αξία των μετάλλων
που σκοπεύει να εξορύξει - η σημερινή χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας βρίσκεται στα
2,3 δισ. Ευρώ, με εκτιμώμενη αξία μετάλλων 15,5 δισ. Ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι το τίμημα είναι εξαιρετικά χαμηλό
(European Commission Decision IR/11/216) και κάλεσε την Εταιρεία να πληρώσει
2

πρόστιμο 15,34 εκ. Ευρώ στο Ελληνικό δημόσιο. Το καταπληκτικό και πρωτάκουστο: αντί
να προσφύγει η Εταιρεία για άρση του προστίμου, προσέφυγε η ίδια η κυβέρνηση
εναντίον της απόφασης αυτής. Τόσος πόνος για την Εταιρεία ή τόσο πολύ μας περίσσευαν τα
15,5 εκατ. Ευρώ;!
Συνοψίζοντας, έχουμε επιλεκτική και αυθαίρετη παραχώρηση κρατικής έκτασης σε
ιδιώτες χρυσοθήρες για να αρπάξουν τον «θαμμένο θησαυρό», αφού προηγουμένως
καταστρέψουν εφ’ όρου ζωής το ωραιότερο φυσικό περιβάλλον της Χαλκιδικής και κάθε
ανθρώπινη δραστηριότητα που συνδέεται με αυτό (γεωργία, κτηνοτροφία, μελισσοκομία,
τουρισμό, πολιτισμό, κλπ). Το «εφ’ όρου ζωής» σημαίνει απλά ότι η καταστροφή αυτή δεν
είναι αναστρέψιμη!
Μερικά χρόνια μετά, οι Ελληνικές κυβερνήσεις υπογράφουν αλλεπάλληλα μνημόνια
οικονομικής υποδούλωσης του Ελληνικού λαού στους Ευρωπαίους «συνεταίρους». Από τη
μια δωρίζουν εθνικό πλούτο δισ. Ευρώ και από την άλλη κόβουν οριζόντια μισθούς και
συντάξεις, οδηγώντας τον Ελληνικό λαό στην απόλυτη εξαθλίωση. Αυτά που παλιότερα
γινόταν σε τρίτες χώρες με δικτατορικά καθεστώτα, σήμερα συμβαίνουν στη χώρα μας, τη
χώρα που γέννησε τη δημοκρατία και τον πολιτισμό.
Περιβαλλοντική καταστροφή βιβλικών διαστάσεων
Μακάρι όμως να μέναμε στο πολιτικό και οικονομικό σκάνδαλο με τις όποιες
σοβαρότατες οικονομικές συνέπειες για τον τόπο και το λαό μας. Τώρα που προχωρά η
υλοποίηση των σχεδίων τους έρχονται τα χειρότερα.
Η περιοχή μας, προικισμένη με σπάνιες φυσικές ομορφιές, πλούσια ιστορία και
σπάνια πολιτισμική κληρονομιά, η πατρίδα του Αριστοτέλη και Πύλη του Αγ. Όρους,
δεκαετίες εγκαταλελειμμένη χωρίς καμία προσπάθεια βιώσιμης ανάπτυξης, βιώνει τη
σκληρή πραγματικότητα μιας αυξανόμενης ανεργίας που πλήττει με ιδιαίτερη σφοδρότητα
τους νέους μας. Θαυμάσια ευκαιρία για την «εταιρεία» και τους προστάτες της να
υλοποιήσουν τα σατανικά σχέδιά τους. Υπόσχονται «ΑΝΑΠΤΥΞΗ» της περιοχής με
χιλιάδες άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας. Προσλαμβάνουν απελπισμένους άνεργους
κατοίκους της περιοχής και, αφού τους κάνουν «γενίτσαρους», τους ρίχνουν ενάντια στην
τοπική κοινωνία, προκαλώντας σοβαρό ρήγμα στον κοινωνικό ιστό.
Τους έβαλαν να καταστρέψουν ένα αρχέγονο δάσος, τροφό και πάροχο πλείστων
όσων αγαθών, για να μπορέσουν αύριο να το ξεκοιλιάσουν με τόνους εκρηκτικά, να αλέσουν
εκατ. τόνους πολύτιμου εδάφους, που θα το επεξεργαστούν με θανατηφόρα κυανιούχα για
3

να παραλάβουν λιγότερο από 1 γρ. χρυσού/τόνο εδάφους (υπολογίστε τα εκατομμύρια
τόνους εδάφους για παραλαβή των προσδοκώμενων τόνων χρυσού). Η σκόνη με τα βαρέα
μέταλλα θα καλύψει όλη την περιοχή, δένδρα, καλλιέργειες, ζώα, ανθρώπους, σπίτια, νερά
και όταν φυσάνε δυνατοί άνεμοι θα μεταφέρεται σε μεγάλες αποστάσεις, σε ολόκληρη τη
Χαλκιδική και τις γύρω πόλεις, με πρώτη και καλύτερη την πόλη της Θεσσαλονίκης.
Μιλώντας για νερά, οφείλουμε να επισημάνουμε το τεράστιο πρόβλημα της
αναμενόμενης λειψυδρίας, διότι: Για να στεγνώσει το έδαφος και να αλεσθεί, πρέπει
οπωσδήποτε να στραγγιστεί. Άρα μετά το ξεκοίλιασμα του βουνού, οι εργάτες - κάτοικοι
των γύρω χωριών θα αναλάβουν να ανοίξουν βαθιά πηγάδια γύρω από τον κρατήρα και να
πετάξουν στη θάλασσα όλο το απόθεμα νερού του Κάκαβου, να πετάξουν δηλαδή το νερό
τους και να πίνουν εμφιαλωμένο, αφού ό,τι νερό μείνει θα μολυνθεί από τα κυανιούχα, τα
βαρέα μέταλλα και το βιτριόλι, άρα θα είναι ακατάλληλο για οποιαδήποτε χρήση, ακόμα και
για πλύσιμο.
Και μετά; Δυστυχώς δεν υπάρχει μετά, αφού ο τόπος θα έχει καταστραφεί
ολοκληρωτικά και δεν θα μπορεί να φιλοξενήσει καμία μορφή ανθρώπινης δραστηριότητας.
Κάθε άλλη δραστηριότητα αναγκαστικά θα σταματήσει, άρα οι υποσχόμενες θέσεις
εργασίας δεν θα είναι πρόσθετες (νέες) θέσεις εργασίας, αλλά θα είναι προσωρινές θέσεις
εκτέλεσης ενός καταστροφικού έργου σε βάρος της περιοχής, που θα ακυρώσουν
σταδιακά αλλά σίγουρα πολύ περισσότερες υφιστάμενες θέσεις εργασίας. Η περιοχή μετά
από 10 χρόνια θα μοιάζει με μια νέα Χιροσίμα, και δεν θα έχει καμία δυνατότητα
ανάκαμψης. Και οι κάτοικοι, όσοι θα έχουν μείνει, αναγκαστικά θα πρέπει να μετακομίσουν.
Μιλάμε για «αναλώσιμο περιβάλλον», για αναλώσιμους τόπους διαβίωσης και για
«αναλώσιμους ανθρώπους», αφού οι επιπτώσεις υγείας ειδικά στους εργαζόμενους αλλά και
στους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής θα είναι δραματικές. Αν αυτό δεν είναι τρέλα, τι
μπορεί να είναι;
Φανταστείτε ότι είστε άνεργοι και σας προτείνουν να εργαστείτε με αμοιβή στην
κατεδάφιση του σπιτιού σας. Θα δεχόσασταν; Κι όμως υπάρχουν συμπατριώτες μας που το
δέχθηκαν και…έπιασαν δουλειά…
Σε πρόσφατη συνέντευξή του (http://thessalonikimesaapoeikones.blogspot.gr/) ο
παγκοσμίου φήμης σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς είπε: «…θα αλλάξουν όλα, θα αλλάξουν
ακόμα και οι άνθρωποι…». Με τα δικά του λόγια: "...γιατί νομίζω ότι θα είναι μεγάλη η
καταστροφή. 'Οχι μόνο το πεδίο θα αλλάξει, και η θάλασσα θα αλλάξει, θα γίνει

4

καταστροφή τέλεια. Και οι άνθρωποι θα αλλάξουν. Το χειρότερο που μπορεί να γίνει για
λίγο χρυσό. Και επιπλέον ο χρυσός και τα λεφτά δεν θα πάνε στην Ελλάδα...»
Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχέδιο της προδοσίας του Ελληνικού λαού, εξασφάλισε
ακόμα και την αθώωση της Εταιρείας για την επερχόμενη, αδιαμφισβήτητη καταστροφή.
Η Σύμβαση Μεταβίβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ
ΧΡΥΣΟΣ Α.Ε. κυρώθηκε με το νόμο 3220/2004 ΦΕΚ15Α/28.1.2004. Στο νόμο αυτό (σελ.
349) αναφέρεται ρητά ότι:
«η αγοράστρια δεν έχει υποχρέωση και ευθύνη για την προστασία του φυσικού και
πολιτιστικού περιβάλλοντος εν γένει ή απορρέουσα από τον Μεταλλευτικό Κώδικα, τον
Κ.Μ.Λ.Ε., την Κ.Υ.Α. περιβαλλοντικών όρων, τις εγκρίσεις τεχνικών μελετών και τις λοιπές
εν γένει διοικητικές πράξεις, εγκρίσεις ή άδειες μετά από την αναστροφή της πώλησης
σύμφωνα με το άθρο 4 της παρούσης»
Αν είναι δυνατόν! Να θεσμοθετεί το κράτος την άδεια καταστροφής του
περιβάλλοντος, αντί να θεσμοθετεί αυστηρά την προστασία του, όπως ρητά ορίζει το
Σύνταγμα.
Φίλες και φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες,
Ζούμε σε μια εποχή πολιτικού πρωτογονισμού!..
Αντί οι τοπικοί άρχοντες να μοχθούν για την ευημερία της περιοχής τους μέσα από
τη βιώσιμη ανάπτυξη και την επίλυση των προβλημάτων της τοπικής κοινωνίας, συνεργούν
στην πλήρη καταστροφή του τόπου τους και γίνονται οι ίδιοι τεράστιο και δυσεπίλυτο
πρόβλημα. Άραγε ποιους εκπροσωπούν και ποιους στ’ αλήθεια υπηρετούν;
Και τίθεται εκ των πραγμάτων το ερώτημα:
Όταν οι φύλακες μας προδίδουν, ποιος θα μας φυλάξει από τους φύλακες;
Και επιπλέον, αν έστω και μια μερίδα της τοπικής κοινωνίας έχει τέτοια σύγχυση
προσανατολισμού, ώστε όχι μόνο να επιτρέπει, αλλά να συμμετέχει στην καταστροφή του
τόπου της, διερωτάται κανείς:
Ποιοι είμαστε τελικά και πού πάμε;
Είμαστε απόγονοι του Αριστοτέλη που αγωνίζονται για σεβασμό των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων και των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης; Ή μήπως είμαστε «Ελληνόφωνοι
απάτριδες των Νοτίων Βαλκανίων» (Γιανναράς);
Τελικά, όσοι αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος της άμεσης απειλής οφείλουμε να
παλέψουμε για το αυτονόητο: για τη δημοκρατία και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των τοπικών
κοινωνιών, για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
5

Σ’ αυτούς που θέλουν να βιάσουν και να καταστρέψουν τη Χαλκιδική και σε όλους
τους συνεργούς τους, απαντούμε με το δικό μας θέλω για το δικό μας δικαίωμα στη ζωή:
Θέλουμε τα δάση μας, τη γη μας, το νερό. Δε θέλουμε τον τάφο μας φτιαγμένο από
χρυσό.
Θα ήθελα να κλείσω με ένα ελπιδοφόρο μήνυμα που αφορά εναλλακτικές μορφές
βιώσιμης ανάπτυξης. Δίπλα στις υφιστάμενες θέσεις εργασίας, προβάλουν αξιόλογες
δυνατότητες για περισσότερες, πραγματικά νέες θέσεις μέσα από την αξιοποίηση του
πλούσιου εδαφοκλιματικού υπόβαθρου της περιοχής. H παραγωγή «καθαρών» φυτικών και
ζωϊκών προϊόντων υψηλής ποιότητας, τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα μεταποίησης,
δίνουν ασφαλή προοπτική βιώσιμης ανάπτυξης σε ολόκληρη την Ελληνική ύπαιθρο. Μια
τέτοια ανάπτυξη όμως προϋποθέτει αυστηρή προστασία του περιβάλλοντος από κάθε
μορφή ρύπανσης (εδάφους, νερού, αέρα), αφού η εκτεταμένη ρύπανση ακυρώνει κάθε
είδους παραγωγική δραστηριότητα (π.χ. γεωργία, κτηνοτροφία, μελισσοκομία, αλιεία, αγροτουρισμό, δασικό και παραθαλάσσιο τουρισμό, κ.ο.κ.).
Η Χαλκιδική μας έχει την ευλογία να είναι ένας ιδανικός τόπος για ανάπτυξη όλων
των παραπάνω δραστηριοτήτων και αναγέννηση της υπαίθρου μέσα από τη δημιουργία
εκατοντάδων νέων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα σε μια εποχή πρωτοφανούς οικονομικής
κρίσης που πλήττει με σφοδρότητα τους νέους. Όλοι μαζί μπορούμε να αναδείξουμε τις
εναλλακτικές δυνατότητες βιώσιμης ανάπτυξης μέσα από ένα Αναπτυξιακό Συνέδριο, όπου
θα παρουσιαστούν συγκεκριμένες προτάσεις και επιτυχημένα παραδείγματα αναπτυξιακών
παρεμβάσεων τύπου κοινότητας Ανάβρας (Αλμυρού).
Η ευθύνη των τοπικών αρχόντων και του κάθε Χαλκιδικιώτη απέναντι στην ιστορία,
τον πολιτισμό και το μέλλον της Χαλκιδικής, επιβάλει συνεχή επαγρύπνηση για προστασία
αυτού του ευλογημένου τόπου από κάθε μορφή ανθρωπογενούς παρέμβασης που, στο όνομα
κάποιων προσωρινών θέσεων εργασίας, καταστρέφει το παραγωγικό περιβάλλον και
ακυρώνει εφ’ όρου ζωής όλες τις άλλες παραγωγικές δραστηριότητες, οδηγώντας
νομοτελειακά σε εγκατάλειψη της περιοχής λόγω αδυναμίας επιβίωσης σε ένα αφιλόξενο
περιβάλλον.
Φίλες και φίλοι, ο χρυσός της Χαλκιδικής δεν βρίσκεται κρυμμένος στα σπλάχνα
της, βρίσκεται και αστράφτει στην επιφάνειά της, αρκεί να έχουμε τα μάτια της λογικής
και της επίγνωσης για να τον δούμε. Το περιβάλλον είναι ο Χρυσός και το μέλλον των
παιδιών μας. Όλοι μαζί μπορούμε να τα προστατέψουμε από τους προδότες της πατρίδας
μας και τους επίδοξους χρυσοθήρες. Το απέδειξαν πριν μερικά χρόνια οι κάτοικοι της
6

Ολυμπιάδας, όταν με τη σθεναρή τους στάση ανάγκασαν την TVX να εγκαταλείψει τα
καταστροφικά σχέδιά της και να αποχωρήσει οριστικά.
Όλοι μαζί μπορούμε…και το οφείλουμε στα παιδιά μας, γιατί το περιβάλλον δεν το
κληρονομήσαμε για να το καταστρέψουμε, το δανειστήκαμε από τις μέλλουσες γενιές για να
το διαχειριστούμε με σοφία και σύνεση για να τους το παραδώσουμε άθικτο και φυσικό,
όπως ακριβώς το παραλάβαμε.-

7

Related Interests